Uzun pozlama konusu, fotoğraf çekmeye başlamış, temelleri öğrenmiş ve artık kendisini bir sonraki seviyeye taşımaya hazır hisseden fotoğrafçıların en sık sorduğu sorulardan birisi. Bu yazımda uzun pozlama ile ilgili tüm detaylara değinmeye çalışacağım.

manzara-12

Filtresiz 15 saniye akşam pozlama. 2012, Giresun

Uzun pozlama ile; bir nehrin, şelalenin, bulutların kayışını, insanların veya arabaların gidişini, herhangi bir nesnenin hareketini daha ilgi çekici hale getirebiliriz. Uzun pozlamada, pozlama süresince hareket eden her şey fotoğrafımızda hareket ettiği istikamet doğrultusunda iz bırakır.

En uzun pozlama seçeneğiniz makinenizin modeline göre farklılık gösterse de genellikle 30 sn’dir. Makinenizin size izin verdiğinden daha uzun pozlama yapmak isterseniz ‘Bulb’ (kısaca ‘B’ olarak gösterilir) modunu kullanarak daha uzun pozlamalar yapabilirsiniz.

valencia-1

B+W ND 3.0 filtre ile 58 saniye pozlama. Valencia, 2014

Kıvılcımların hareketini çekmek için 1/100-10 saniye, bir şelaleyi veya nehri tül gibi çekmek için 1/4-30 saniye, hareket eden insanları/arabaları pozlamak için 1/2-120 saniye, yıldızların izlerini çekmek için ise 1-4 saat pozlama yapmanız gerekebilir. Bu sayılar ihtiyacınıza göre çok daha fazla da olabilir. Pozlama süresince eliniz deklanşöre basılı olarak bekleyemezsiniz, titreşimler oluşur ve bulanık fotoğraflar elde edersiniz. Hatta tripodunuz sağlam bir zeminde durmuyorsa veya rüzgar varsa yine bulanık fotoğraf elde etme ihtimaliniz artacaktır.

Uzun pozlama için ihtiyacınız olan temel şeyler bir kablolu/kablosuz deklanşör, tripod ve gündüz şartlarında nötr yoğunluk filtresi (neutral density filter).

Nötr yoğunluk(ND) filtreleri, aldığı rakama göre ışığı belirli oranlarda azaltarak uzun pozlama imkanı sağlar. ND 0.6 (2 stop) bir filtre ile gündüz şartlarında 1-2 saniye, ND 3.0 (10 stop) bir filtre ile de 15-30 sn civarı pozlama yapabilirsiniz.

ND 3.0 gibi koyu bir filtre ile pozlama yapıyorsanız rüzgardan sallanan ağaç ve dallar fotoğrafınızda bulanık çıkacaktır. Bu gibi durumlarda daha az koyu bir filtre ile pozlama süresi 1-2 sn olacak şekilde çekim yapmak ya da kadrajı hareketsiz nesnelere yöneltmek daha uygun olacaktır.

manzara-02

B+W ND 3.0 filtre ile 129 saniye pozlama. Davutlar, 2013

ND 3.0 gibi koyu filtrelerde bir diğer önemli sorun ise, bu filtrelerin koyuluğundan kaynaklanan yanlış beyaz ayarı hesaplamasıdır. Makinenizin yapacağı hatalı hesaplama, fotoğraflarınızda belirgin ve istenmeyen renk farklılıklarına neden olur. Örneğin günbatımında çekilen bir fotoğraf çok fazla kırmızı veya mor bir tona bürünebilir. Bu yüzden RAW çekim yapıp sonrasında beyaz ayarını ya da renkleri elle düzeltmek gerekir. Bu renk sapmalarını kısmen azaltmak için çekim esnasında vizörünüzün perdesini kapatmayı unutmayın. Perdeyi kapatarak, vizörden giren ışığın sensöre ulaşmasını engelleyebilirsiniz.

bruges-03

Filtresiz 30 saniye gece pozlama. Bruges, 2013

Başka bir önemli husus ise uzun pozlamanın neden olduğu grendir. Pozlama sürenizi birkaç saniyeden uzun tutacağınız zamanlarda, makinenizin “Uzun Pozlama” (Long Exposure Number) seçeneğini aktif hale getirin. Bu sayede koyu bölgelerde oluşan greni azaltabilirsiniz.

manzara-18

B+W ND 3.0 filtre ile 129 saniye pozlama. Davutlar, 2012

ND filtreniz yoksa bile, makinenizin ISO ayarını mümkün olan en küçük duruma getirip, diyaframı kısarak 1-2 sn. kadar pozlama yapabilirsiniz. Hatta polarize filtreniz varsa onu da takarak ışığı 1-2 stop daha azaltabilirsiniz.

manzara-10

Filtresiz 1/4 saniye pozlama. Erzurum, 2008

Uzun pozlamalarda koyu ND filtreler ile otomatik odaklamayı kullanamazsınız, çünkü makineniz geceleri olduğu gibi odak noktasını seçmede zorlanacaktır. Odaklamayı filtreyi takmadan önce yapıp sonrasında manuel odaklama moduna alarak bu sorunu çözebilirsiniz. Ayrıca koyu ND filtreler ile genellikle pozlama da normalden eksik olur. Manuel mod ile veya pozlama telafisini kullanarak bu sorunun üstesinden gelebilirsiniz. Deneme yanılma ile doğru pozlamayı ikinci ya da üçüncü denemede tutturabilirsiniz. Eğer yıldız izleri gibi çok uzun pozlamalar yapacaksanız, deneme yanılma şansınız olmadığından hesaplamayı düzgün yaparak çekime başlamanız bütün emeğinizin boşa gitmemesini sağlar.

Bunların dışında uzun pozlamayı ışıkla boyama yapmak için de kullanabilirsiniz.

Son olarak, diyelim ki pahalı ND 3.0 filtrelere ayıracak bütçeniz yok. Çok ucuz bir alternatif belirtmek istiyorum. Bir arkadaşım hırdavatçıdan 5 TL’ye kaynak camı alıp lastik bantlarla lensin önüne sabitliyordu ve bu şekilde çektiği fotoğrafların kalitesi, ND filtrelere kıyasla hemen hemen aynıydı. 100$ yerine 5 TL bence denemeye değer.